Utrata prawa jazdy za prędkość - kiedy stracisz prawko?

W roku 2023 w życie weszło sporo zmian związanych z przepisami ruchu drogowego. Są one związane między innymi z zatrzymaniem prawa jazdy czy też cofnięciem takich uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Sporo przepisów zaostrzono już w 2022 roku. Nieprzestrzeganie zasad wiąże się teraz z większymi mandatami, większą ilością punktów karnych i łatwiejszą utratą prawa jazdy za prędkość, nadmierną ilość punktów karnych oraz inne wykroczenia.

Na podstawie danych uzyskanych od Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji można wywnioskować, że w ubiegłym 2022 roku policjanci zatrzymali prawi jazdy aż 28976 razy w związku z przekroczeniem prędkości o 50 km/h na obszarze zabudowanym. Trzeba pamiętać, że prawo jazdy można utracić nie tylko za nadmierną prędkość, ale również w wielu innych sytuacjach. Warto szerzej zainteresować się tym tematem.

W jakich sytuacjach można stracić prawo jazdy?

• Kierowanie pojazdem mechanicznym będąc pod wpływem alkoholu albo innej substancji o podobnym działaniu (substancje psychoaktywne lub narkotyki). W takim przypadku dokument zatrzymuje się za pokwitowaniem, które nie pozwala na dalsze prowadzenie auta.
• Zniszczenie prawa jazdy sprawiające, że jest ono nieczytelne – w tym przypadku pokwitowanie za zatrzymany dokument umożliwia kierowanie samochodem przez okres 7 dni, również w przypadku prawa jazdy wydanego za granicą.
• Podejrzenie przerobienia lub sfałszowania prawa jazdy – w tym przypadku, pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy pozwala na kierowanie samochodem przez 7 dni – sytuacja ta dotyczy też prawa jazdy, które zostało wydane za granicą.
• Wygaśnięcie terminu ważności uprawnień – prawo jazdy jest zabierane za pokwitowaniem, które umożliwia kierowanie autem przez 7 dni.
• Kierujący otrzymał decyzję lub postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy – w tym przypadku prawo jazdy zabiera się za pokwitowaniem, które nie zezwala na dalszą jazdę (dotyczy to również zagranicznego prawa jazdy).
• Kierujący otrzymał orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów lub wydana została decyzja o całkowitym cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi – pokwitowanie w tym przypadku nie pozwala na dalsze kierowanie autem i dotyczy to też prawa jazdy wydanego w innym kraju.
• Przekroczony limit 24 punktów karnych (20 w przypadku kierowców posiadających uprawnienia krócej niż rok) za przekraczanie prędkości i naruszanie innych przepisów ruchu drogowego – prawo jazdy zatrzymuje się za pokwitowaniem z prawem do prowadzenia pojazdu przez 7 dni.
• Brak posiadanego zaświadczenia potwierdzającego przeprowadzenie badania technicznego pod kątem blokady alkoholowej, dokumentu stanowiącego potwierdzenie kalibracji blokady alkoholowej lub prowadzenie pojazdy, który nie jest wyposażony w taką blokadę (dotyczy to osób, którym nakazano korzystanie z takich rozwiązań) – w tej sytuacji pokwitowanie uniemożliwia dalsze prowadzenie pojazdu.
• W przypadku młodego kierowcy (do roku od uzyskania prawa jazdy), przekroczenie 20 punktów karnych za wykroczenia drogowe lub prawomocne stwierdzenie, że w czasie 2 lat od wydania uprawnień, osoba taka popełniła przestępstwo naruszające bezpieczeństwo komunikacji albo trzy wykroczenia (spowodowanie kolizji, również pod wpływem alkoholu lub innych podobnie działających środków, przekroczenie dozwolonej prędkości o 30 km/h, prowadzenie samochodu będąc pod wpływem alkoholu lub innej podobnie działającej substancji, nieostrożna jazda poza drogami publicznymi).
• Przekroczenie dozwolonej prędkości o ponad 50 km/h na terenie zabudowanym – prawo jazdy jest zatrzymywane za pokwitowaniem pozwalającym na dalsze kierowanie samochodem w ciągu 24 godzin od zatrzymania uprawnień lub 72 godzin w przypadku posiadania zagranicznego prawa jazdy i braku miejsca zamieszkania na obszarze Polski.
• Przewożenie zbyt dużej liczby osób niż wskazanej w dowodzie rejestracyjnym (lub pozwoleniu czasowym) albo wynikającej z przeznaczenia konstrukcyjnego pojazdu, który nie podlega obowiązkowi rejestracji – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy pozwala na kierowanie autem przez 24 godziny lub 72 godziny, w przypadku osoby z zagranicy, posiadającej zagraniczne prawo jazdy (przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku transportu osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich chyba, że w pojeździe znajdują się również miejsca stojące.
• Wykazanie, że kierowca zajmujący się usługami przewozowymi, prowadzący pojazd z tachografem:

1. pomimo obowiązku nie rejestruje przy pomocy tachografu, na karcie kierowcy lub wykresówce wskazań dotyczących prędkości samochodu, aktywności kierowcy albo pokonanej trasy,

2. korzysta z nieswojej karty kierowcy, używa przynajmniej dwóch swoich kart kierowcy, korzysta z cudzej wykresówki lub stosuje kilka wykresówek jednocześnie,

3. używa zabronionego przedmiotu, urządzenia albo przerobionego programu pozwalającego na podrabianie i przerabianie danych rejestrowanych przy pomocy tachografu,

4. odłączył tachograf – prawo jazdy zatrzymuje się za pokwitowaniem z dozwoloną jazdą przez 24 godziny lub 72 godziny w przypadku kierowców spoza Polski, posiadających zagraniczne prawo jazdy.

• Podejrzenie (uzasadnione) popełnienia wykroczenia lub przestępstwa, które może wiązać się z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów (np. doprowadzenie do kolizji lub wypadku na drodze, nieudzielenie pomocy osobom poszkodowanym w wypadku, niezatrzymanie się do kontroli na drodze, brak posiadania uprawnień) - prawo jazdy zatrzymane za pokwitowaniem z prawem do kierowania przez 7 dni.
  
  

Utrata prawa jazdy na okres 3 miesięcy

Aktualnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawo jazdy można stracić na okres 3 miesięcy w następujących sytuacjach:

• przekroczenie dozwolonej prędkości na terenie zabudowanym (o 50 km/h) – przy pierwszym wykroczeniu mandat to 1500 zł, a przy kolejnym kwota ta wzrasta do 3000 zł! Ponadto kierowca może otrzymać do 15 punktów karnych (do 17 września 2022 roku maksymalny limit wynosił 10 punktów w ramach łącznej kary po zatrzymaniu),
• przewóz w pojeździe większej liczby osób niż dozwolona w dowodzie rejestracyjnym (aby kara weszła w życie, w pojeździe muszą znajdować się minimum 3 nadprogramowe osoby).

Trzeba pamiętać o tym, że obecnie przepisy nie wymagają wożenia ze sobą prawa jazdy. W przypadku braku posiadania przy sobie takiego dokumentu i jego zatrzymania, należy przekazać prawo jazdy do starostwa powiatowego. Od tej chwili liczone są wspomniane 3 miesiące zatrzymania uprawnień. Dotyczy to również wykroczeń i mandatów powodujących zatrzymanie prawa jazdy, wystawionych na podstawie zdjęć z fotoradarów.

Utrata prawa jazdy na ponad 3 miesiące

Znacznie bardziej poważne są przestępstwa drogowe. W takim przypadku odebranie prawa jazdy jest karą, która może trwać nawet kilka lat.

Trzeba dodać, że kierowanie autem, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi od 0,2 do 0,5 promila nie jest traktowana jako przestępstwo, ale jako wykroczenie. W takim przypadku należy liczyć się z sądowym zakazem prowadzenia pojazdów przez okres od 6 do nawet 36 miesięcy.

Jazda z większą ilością promili jest już przestępstwem. W takiej sytuacji sąd może wydać zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 12 miesięcy do 10 lat. Ponadto trzeba liczyć się z innymi konsekwencjami prawnymi zgodnie z art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego.

Poza tym prawo jazdy można utracić na dłużej niż 3 miesiące w poniższych przypadkach:

• ucieczka z miejsca zdarzenia drogowego z osobami poszkodowanymi – zakaz może zostać wydany na okres od 3 do 10 lat,
• niezatrzymanie się do kontroli drogowej – prawo jazdy może w takim przypadku zostać zabrane na przynajmniej.

Zmiana przepisów sprawiła, że obecnie funkcjonariusze policji nie mogą zatrzymać prawa jazdy w przypadku jazdy rowerem będąc po spożyciu alkoholu. Należy jednak liczyć się z karą w wysokości 1000 zł za jazdę po spożyciu oraz 2500 zł w przypadku jazdy w stanie nie trzeźwości.

W zależności od typu przewinienia i okresu zabrania uprawnień, po jego upływie można po prostu odebrać swoje prawo jazdy w starostwie, ale w poważniejszych przypadkach konieczne jest ponowne zdanie egzaminu państwowego na prawo jazdy (po upływie okresu zakazu).

Prowadzenie auta po utracie prawa jazdy

Oczywiście prowadzenie samochodu po utracie prawa jazdy jest zabronione. W przypadku przyłapania na jeździe po odebraniu uprawnień za wykroczenie lub przestępstwo, należy liczyć się z wydłużeniem czasu zatrzymania uprawnień, a nawet z ich całkowitym cofnięciem. To wiąże się z obowiązkiem ponownego zaliczenia egzaminu na prawo jazdy. Ponadto w takim przypadku istnieje ryzyko kary pozbawienia wolności.